استفاده از سلاحهای شیمیایی در سوریه و سودان، نقضهای جدی قوانین بینالمللی را به همراه داشته است. در سال ۲۰۱۳، گزارشهایی مبنی بر استفاده دولت بشار اسد از سلاحهای شیمیایی علیه مردم خود منتشر شد. این موضوع چند سال بعد با وقوع جنگ داخلی در سودان و ادعای استفاده ارتش سودان از سلاحهای شیمیایی، دوباره در کانون توجه قرار گرفت.
اهمیت اجرای کنوانسیون سلاحهای شیمیایی
رابرت فیر ویدر، رئیس سابق دفتر سازمان منع سلاحهای شیمیایی، تأکید میکند که اجرای کنوانسیون سلاحهای شیمیایی باید با هر وسیله ممکن صورت گیرد. او میگوید: "شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد احتمالاً از کلر در سودان بهطور مشابهی مانند سوریه استفاده شده است."
بیشتر بخوانید: گفتگوهای وزرای خارجه سوریه و ایالات متحده درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقهای
فیر ویدر به شباهتهای بین بمبهای بشکهای استفاده شده در سوریه و سودان اشاره میکند و میافزاید: "اگر میخواهیم کنوانسیون را حفظ کنیم، باید از این کنوانسیون استفاده کرده و اطمینان حاصل کنیم که طبق استانداردهای بینالمللی عمل میشود."
جمعآوری شواهد و چالشها
در سوریه، گزارشهای رسانهای مانند بیبیسی و سیبیاس توجه جهانی را به وضعیت قربانیان جلب کرده است. یک مشاور امنیتی ارتش بریتانیا، هامیچ د برتون-گوردن، تجربیات خود را از این بحران به اشتراک میگذارد و تأکید میکند که باید شواهد قابل تأیید جمعآوری شود تا بتوان از رژیم اسد خواستار پاسخگویی شد.
پس از حملات شیمیایی، د برتون-گوردن با اتحادیه خیریههای پزشکی سوریه تماس گرفت و تیمی برای آموزش پزشکان در جمعآوری شواهد ایجاد کرد. او بیان میکند که جمعآوری شواهد تنها زمانی ارزشمند است که زنجیرهای کامل از شواهد وجود داشته باشد و هرگونه نقص در این زنجیره، اعتبار شواهد را زیر سوال میبرد.
تجربه جمعآوری شواهد در سوریه، به ویژه در زمانهای خطرناک، چالشهای بسیاری را به همراه داشته است. د برتون-گوردن میگوید: "سوریه در آن زمان کشور باندی بود و خطرات جدی وجود داشت." با این حال، او و تیمش با کمک سازمانهای غیر دولتی، موفق شدند شواهد قابل توجهی جمعآوری کنند.
شواهد جمعآوریشده از قربانیان مسمومیت با کلر، شامل نمونههای خون و مو، به سازمانهای بینالمللی ارسال شد و این شواهد در پیگیریهای حقوقی علیه رژیم اسد مورد استفاده قرار گرفت.
گزارشهای رسانهای در مورد استفاده از سلاحهای شیمیایی در سودان، ۱۰ ماه پیش آغاز شد و یک پرونده اطلاعاتی گسترده در این زمینه اخیراً منتشر شده است. شواهد نشان میدهد که بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۹، رژیم اسد از بمبهای کلر بهطور مکرر استفاده کرده است. اکنون، شواهد جدیدی مبنی بر استفاده از همین نوع سلاحها در سودان وجود دارد که نیازمند جمعآوری شواهد بیشتر است.
با وجود خطرات، شواهد جمعآوریشده از سوی تیمهای بینالمللی میتواند در پیگردهای حقوقی آینده نقش حیاتی ایفا کند. د برتون-گوردن خاطرنشان میکند که جمعآوری شواهد با استانداردهای بینالمللی، به دلیل محدودیتهای موجود و خطرات بالا، کار دشواری است، اما نتایج آن میتواند تأثیر عمیقی بر آینده سیاسی و حقوق بشری در این مناطق داشته باشد.
بیشتر بخوانید: هشدار مسئول حقوق بشر سازمان ملل درباره جنایات جنگی در غزه · یمن در آتش: ۸۰,۰۰۰ نفر از خانههایشان آواره شدند
