خروج قریبالوقوع نیروهای یونیفل (UNIFIL) از جنوب لبنان، که پایگاه اصلی حزبالله ایرانمحور است، به تهدیدی جدی برای امنیت این منطقه تبدیل شده است. با نزدیک شدن به تاریخ خروج در ۳۱ دسامبر، عدم توافق بر سر جانشینی برای این نیروها نگرانیهایی را به وجود آورده است که ممکن است به یک خلأ امنیتی منجر شود.
تحولات دیپلماتیک و تلاشها برای تقویت ارتش لبنان
گفتوگوها در مجمع عمومی سازمان ملل در هفته جاری بهمنظور افزایش حمایت از ارتش لبنان و جلوگیری از وخامت اوضاع امنیتی در این منطقه ادامه دارد. فرانسه در این مذاکرات پیشرو است و با ایتالیا همکاری میکند تا حضور نظامی بینالمللی در جنوب لبنان را تقویت کند. اما انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر، موضع این کشور را در قبال اعطای امتیاز به لبنان و ارتشش سختتر کرده است.
بیشتر بخوانید: افزایش پناهجویان یمنی در جیبوتی و نیاز فوری به کمکهای بشردوستانه
کارشناس مسائل خاورمیانه، کریم بیتار، اظهار میکند: "دلایل کمی برای خوشبینی وجود دارد" و به نقش فعال فرانسه و دیپلماسی واتیکان اشاره میکند. او همچنین ابراز تردید میکند که اسرائیل در این مرحله به پذیرش حضور نیروهای بینالمللی در جنوب لبنان تمایل داشته باشد.
سناریوهای محتمل پس از خروج یونیفل
در چند ماه گذشته، سه سناریو برای جایگزینی یونیفل در پاریس، رم و بروکسل مورد بحث قرار گرفته است. اولین سناریو، گسترش مأموریت سیاسی سازمان ملل در بیروت (Unscol) برای عهدهدار شدن برخی از مسئولیتهای یونیفل است. این مأموریت ممکن است با حضور محدود نیروهای یونیفیل برای نظارت بر خط آبی و تسهیل ارتباطات همراه باشد.
سناریوی دوم، ایجاد یک مأموریت اتحادیه اروپا برای مشاوره و آموزش نیروهای مسلح لبنان است تا به آنها در تقویت حاکمیت در سراسر سرزمین لبنان کمک کند. در یک نشست اخیر وزرای خارجه اتحادیه اروپا در ایرلند، بیش از ۱۰ کشور به این طرح علاقهمندی خود را ابراز کردند.
اما مهمترین و دشوارترین مذاکرات بر روی خلع سلاح حزبالله متمرکز است. این موضوع پس از جنگ ۲۰۰۶ اسرائیل و حزبالله بهعنوان یک ضرورت مطرح شد، اما هنوز محقق نشده است. حزبالله به رغم تضعیفهای ناشی از حملات اسرائیلی، همچنان از امتیازهای خود بر سر سلاحها و حضور در جنوب لبنان دفاع میکند.
یک دیپلمات سازمان ملل تأکید کرد که نیروهای صلحبان نمیتوانند به سادگی بدون جایگزینی مؤثر عقبنشینی کنند. وی همچنین اشاره کرد که ایالات متحده به کشورهای خاصی که ممکن است جایگزین یونیفل شوند، تمایل دارد اما نمیخواهد نیروی جانشین تحت نظارت سازمان ملل عمل کند.
عملیات نظامی اخیر اسرائیل در لبنان که از مارس آغاز شده، بیش از ۴۳۰۰ نفر از لبنانیها را کشته و تعداد زیادی از شهرها و زیرساختها را تخریب کرده است. نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، تأکید کرده که تخریب دو تونل بزرگ حزبالله در منطقه استراتژیک علی الطاهر، ایجاد یک منطقه امنیتی در جنوب لبنان را کامل کرده است.
ناظرین لبنانی نسبت به حضور طولانیمدت اسرائیل در این منطقه، مشابه اشغال ۲۲ ساله که تا سال ۲۰۰۰ ادامه داشت، ابراز نگرانی میکنند. دیپلماتهای اروپایی معتقدند که بهترین راه برای جلوگیری از این سناریو، خلع سلاح سریع حزبالله در کنار تقویت ارتش لبنان است. رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، در دیدار اخیر خود با رئیسجمهور فرانسه، امانوئل ماکرون، و پادشاه اردن، عبدالله دوم، خواستار ایجاد یک «شراکت بلندمدت» شد.
در حال حاضر، توافق واضحی درباره مأموریتها یا توزیع کار در بین طرفهای مختلف وجود ندارد. فرانسه و ایتالیا منتظر یک طرح عملی از بیروت هستند تا چارچوب حمایتی مورد تأیید ایالات متحده را ایجاد کنند. این یک عمل متعادلکننده حساس است زیرا اروپاییها نگران هستند که فشار زیاد باعث فروپاشی دولت لبنان شود.
در نهایت، بیتار تأکید میکند که مسائل کلیدی شامل عدم تمایل اسرائیل به عقبنشینی، دشواری در استقرار ارتش لبنان، و خلع سلاح حزبالله همچنان بههم پیوستهاند و باید بهطور همزمان حل شوند.
بیشتر بخوانید: درگذشت شیخ ابراهیم المدنی موذن مسجد الحرام مکه · ترکیه آماده است تا نیازهای نظامی عربستان را در چارچوب توافق دفاعی برآورده کند
