مذاکرات بین ایران و آمریکا در هفتماه اخیر در نیویورک به نتیجهای نرسید و طرفین بدون توافق بر سر مراحل بعدی از میز مذاکرات خارج شدند. وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، نقشه راهی را پیشنهاد کرده بود که شامل بازگشایی تنگه هرمز و از سرگیری مذاکرات بود، اما رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، این طرح را رد کرد.
پیشنهاد عراقچی و واکنش آمریکا
عباس عراقچی اعلام کرد که پیشنهاد مذکور از طریق قطر به واشنگتن منتقل شده و جدول زمانی هفتروزه آن زمانی آغاز میشود که آمریکا آن را قبول کند. وی افزود: «اقدامات مورد نیاز از سوی آمریکا جدید نیست و همگی در یادداشت تفاهم (MoU) قبلی ذکر شده است.» این یادداشت تفاهم به تاریخ ۱۷ ژوئن و به نام یادداشت تفاهم اسلامآباد شناخته میشود.
بیشتر بخوانید: نشست دادستانهای کل آسهآن تجربیات خود را در کنگره سازمان ملل در ابوظبی به نمایش میگذارد
ایران به دنبال بازگشت به توافقی است که شامل پایان عملیات نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدود شده باشد. این موضوع به دنبال نگرانیهای اقتصادی در داخل کشور مطرح شده است.
فشارهای اقتصادی و پیامدهای آن
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرد که عراقچی و رئیسجمهور، مسعود پزشکدان، به نیویورک آمدهاند تا شرایطی که قبلاً در ایران توافق شده بود را منتقل کنند و واشنگتن چهار یا پنج روز فرصت دارد تا به این شرایط پاسخ دهد. او تاکید کرد: «اگر آنها شرایط را برآورده نکنند، ما نه تنگه هرمز را باز میکنیم و نه مذاکرهای روی میز داریم.»
با این حال، رد پیشنهاد اخیر ترامپ نشان میدهد که دولت او به دنبال دریافت امتیازات بیشتری قبل از کاهش فشار بر ایران است. دو طرف همچنان از طریق واسطههایی از جمله قطر در حال ارتباط هستند که به ادامه مذاکرات کمک میکند، هرچند که هنوز دور جدیدی از مذاکرات رسمی آغاز نشده است.
علی وائز، مدیر پروژه ایران در گروه بحران بینالمللی، ادامه این گفتوگوها را یک پیشرفت مثبت دانسته، اما اشاره کرد که دو طرف عمدتاً «در کنار یکدیگر صحبت میکنند» و تمرکز بر روی مذاکرات معطوف به شرایط جدید نیست.
رضایی همچنین در ماه گذشته اعلام کرد که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا، صادرات و واردات ایران را تقریباً ۳۵ درصد کاهش داده است. با این حال، ایران همچنان در مقابل قرار دادن امتیازات هستهای در صدر توافق جدید مقاومت کرده است.
دو طرف در حال حاضر بر سر این موضوع تقسیم شدهاند که آیا واشنگتن باید فشار نظامی و اقتصادی را قبل از از سرگیری مذاکرات کاهش دهد یا ایران باید امتیازات بیشتری ارائه دهد. در حال حاضر، تمرکز فوری بر این است که آیا واسطهها میتوانند پیشنهادی قابل قبول برای هر دو طرف ارائه دهند.
جلسات مجمع عمومی به نتیجهای که برخی امیدوار بودند، نرسید و محدودیتهای موجود در مسیر دیپلماسی ایران را نشان داد. عراقچی یک مسیر مشخص برای بازگشت به مذاکرات ارائه کرده است، در حالی که مقامات امنیتی ارشد تأکید میکنند که شرایط ایران ثابت است و واشنگتن باید ابتدا اقدام کند.
انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، زمانی را که هر دو طرف دارند تحت تأثیر قرار میدهد. عراقچی در روز جمعه گفت: «بهتر است قبل از رأیگیری توافقی حاصل شود»، هرچند که این امیدها در حال حاضر به نظر میرسد کاهش یافته است. بهعلاوه، برخی مقامات آمریکایی به نقل از روزنامه والاستریت ژورنال اعلام کردند که ترامپ به دستیاران خود گفته است که انتظار دارد پس از میاندورهایها بمباران ایران را از سر بگیرد.
بیشتر بخوانید: مواضع سختگیرانه آمریکا در قبال طرفین درگیر سودان تحت رهبری مسعد بولس · افزایش فشار اقتصادی ایالات متحده بر ایران و دعوت عمان به گفتگو
