عراق با چالشهای متعددی روبروست که بهزودی بر landscape سیاسی این کشور تأثیر خواهد گذاشت. خروج برنامهریزی شده نیروهای آمریکایی و آغاز فرآیند کنترل تسلیحات شبهنظامیان، دو رویداد کلیدی هستند که در هفته جاری به وقوع خواهد پیوست. نخستوزیر علی ال زیدی رهبری این فرآیند را بر عهده دارد و برای سالها دولتهای مختلف تلاش کردهاند تا قدرت شبهنظامیان وابسته به ایران را محدود کنند.
خروج نیروهای آمریکایی و چالشهای پیش رو
ماموریت ائتلاف بینالمللی تحت رهبری ایالات متحده برای مبارزه با داعش در حال پایان است و مقامات عراقی اعلام کردهاند که صدها نیروی آمریکایی مستقر در منطقه کردستان عراق تا مهلت ۳۰ سپتامبر این کشور را ترک خواهند کرد. عراق تمایل دارد به همکاریهای امنیتی دوجانبه با ایالات متحده، ناتو و کشورهای دیگر حرکت کند. این خروج ابتدا به یک اولتیماتوم برای شبهنظامیان مرتبط بود تا تسلیحات خود را کنار بگذارند، اما بیشتر آنها نشان دادهاند که برنامهای برای انجام این کار ندارند.
بیشتر بخوانید: مجلس کشمیر تحت اداره هند به بازگشت به وضعیت ایالتی رأی داد
نگرانیها و عدم قطعیتهای امنیتی
سوال اساسی این است که پس از خروج برنامهریزی شده چه اتفاقی خواهد افتاد. مقامات عراقی به مهلت خروج نیروهای آمریکایی پایبند هستند، در حالی که مقامات دولت منطقهای کردستان تمایل دارند که نیروها برای مدت بیشتری در محل بمانند. یک مقام عراقی میگوید: “عراق در وضعیت حساسی قرار دارد و هیچکس نمیداند که وضعیت آینده دولت، شبهنظامیان و بازیگران خارجی در عراق چگونه خواهد بود.” روابط با کشورهای همسایه عرب نیز تحت فشار قرار دارد و همکاریها حداقل است.
عراق در میان تنش بین ایالات متحده و ایران قرار دارد و داراییها و پایگاههای آمریکایی تحت حمله قرار گرفتهاند. گروههای وابسته به ایران نیز هدف قرار گرفتهاند. این گروهها همچنین به پرتاب پهپادها و موشکها به سمت کشورهای حاشیه خلیج فارس پرداختهاند که این مسئله باعث شده است تا امارات متحده عربی، عربستان سعودی، قطر، کویت، بحرین و اردن بغداد را مسئول این حملات بدانند. عراق به دنبال بهبود روابط با کشورهای خلیج فارس است.
گروههای مسلح وابسته به ایران سالها خواستار خروج نیروهای خارجی بودهاند و تأسیسات آمریکایی و نیروهای ائتلاف را هدف قرار دادهاند. از زمان آغاز جنگ ایران در فوریه، این شبهنظامیان به اهداف وابسته به ایالات متحده در داخل و خارج از عراق حمله کردهاند.
نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۳ برای سرنگونی رژیم صدام حسین به عراق وارد شدند و پس از آن به اشغال کشور و مبارزه با شورشها پرداختند تا اینکه در پایان سال ۲۰۱۱ از عراق خارج شدند. نوع حکومتی که توسط واشنگتن تأسیس شد، از نفوذ ایران بهرهمند شد. آنها سه سال بعد به درخواست بغداد برای کمک به نیروهای عراقی در مبارزه با داعش از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ دوباره به عراق بازگشتند.
عراق و ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ به توافقی رسیدند که طبق آن، عملیات ائتلاف نظامی تحت رهبری ایالات متحده تا ۳۰ سپتامبر در عراق به پایان میرسد. یک مقام عراقی اعلام کرد: “تاریخ خروج نیروهای آمریکایی از عراق در سفر آقای ال زیدی به واشنگتن تعیین شد و او خواهان ۳۰ سپتامبر بود، هرچند توافقی برای خروج تمام نیروهای آمریکایی تا پایان سال وجود داشت.”
با این حال، دیدگاههای بغداد و اربیل (پایتخت منطقه نیمهخودمختار کردستان) در مورد خروج ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده متفاوت است. هر دو طرف به دنبال جلوگیری از بازگشت داعش و حفظ ثبات در شمال عراق هستند. آقای ال زیدی مهلت ۳۰ سپتامبر را بررسی کرده و هفته گذشته اعلام کرده است که هدف دولت این است که فرآیند خلع سلاح را تا ژوئن ۲۰۲۷ به پایان برساند. گروههای شبهنظامی بهطور کلی در برابر این مهلت مقاومت کردهاند.
دو گروه مسلح وابسته به تهران، عصائب اهل الحق و کتائب امام علی، به همراه جبهه سلام آقای مقتدی صدر، ادعا میکنند که تسلیحات خود را به مقامات دولتی تحویل دادهاند. اما گروههای سختگیر مانند کتائب حزبالله و حرکات حزبالله النجباء اعلام کردهاند که تا زمان خروج نیروهای خارجی، تسلیحات خود را کنار نخواهند گذاشت. دولت نیز اعلام کرده است که روزهای چهارشنبه و پنجشنبه به مناسبت خروج نیروهای آمریکایی تعطیلی عمومی اعلام کرده و این روزها تا شنبه تحت عنوان “روزهای حاکمیت” ادامه خواهد داشت.
این جشنواره در حالی برگزار میشود که عراقیها همچنان در مورد خروج نیروهای آمریکایی عمیقاً تقسیم شدهاند. بیلبوردهایی در بغداد نصب شده که این حرکت را ستایش میکنند و یکی از آنها با شعار “بازپسگیری تصمیم و ساخت خانه” به تصویر کشیده شده است. آقای ال زیدی و حامیانش از احزاب سیاسی و گروههای مسلح وابسته به ایران، این خروج را به عنوان یک دستاورد تاریخی و گامی به سوی تصمیمگیری امنیتی مستقل توصیف کردهاند. در مقابل، بسیاری از رهبران کرد و سنی ابراز تردید کرده و میگویند که این خروج به دلیل تهدیدات همچنان وجود داعش زودرس است.
بیشتر بخوانید: آنتونیو گوترش اقدام مؤثری برای مبارزه با نژادپرستی و تبعیض خواستار شد · دونالد ترامپ: پایان جنگ با ایران به کاهش قیمت نفت منجر میشود
