نهنگهای خالی عربی با صدای منحصر به فرد خود، مدتهاست که دانشمندان را به این نتیجه رساندهاند که این حیوان به عنوان یک زیرگونه مستقل شناخته میشود. اکنون، تحقیقات ژنتیکی نشان میدهد که این پستاندار در معرض خطر، از دیگر جمعیتهای نهنگ مجزا است.
تحقیقات ژنتیکی و شواهد جدید
مطالعهای که توسط جامعه حفاظت از حیات وحش ایالات متحده و جامعه محیط زیست عمان انجام شد، نمونههای ژنتیکی نهنگهای خالی عربی را با جمعیتهای مختلف نهنگ در اقیانوسهای جهان مقایسه کرد. این مطالعه شواهد قانعکنندهای از وجود خط سیر تکاملی مستقل برای این نهنگ ارائه داد و بر شناسایی آن به عنوان چهارمین زیرگونه نهنگ هومبک تأکید کرد.
بیشتر بخوانید: پیامدهای ال نینو برای منطقه خلیج فارس: آیا باید نگران باشیم؟
محققان DNA میتوکندری از ۲,۲۸۵ نهنگ هومبک را مورد بررسی قرار دادند. نتایج این تحقیق که در روز سهشنبه در نشریه Frontiers in Marine Science منتشر شد، تفاوتهای ژنتیکی بالایی را بین جمعیت نهنگهای خالی عربی و سه زیرگونه شناخته شده نهنگ هومبک در اقیانوس اطلس شمالی، اقیانوس آرام شمالی و نیمکره جنوبی نشان داد. این تفاوتها نشان میدهد که جریان ژنی بین این جمعیتها محدود بوده و جمعیت نهنگهای خالی عربی کمترین تنوع ژنتیکی را در میان نواحی اقیانوسی مورد بررسی دارد.
اقدامات حفاظتی و چالشهای موجود
نهنگهای خالی عربی اکنون به عنوان گونهای که دهها هزار سال پیش تکامل یافتهاند شناخته میشوند و گروههای مختلفی از آنها زمانهای انشعاب تخمینی بین ۴۳,۰۰۰ تا ۱۱۳,۰۰۰ سال پیش را نشان میدهند. گام بعدی، شناسایی رسمی این زیرگونه توسط کمیته طبقهبندی جامعه پستانداران دریایی خواهد بود. این نهنگها به گفته دکتر ریتا آمارال، نویسنده اصلی مطالعه، «مدتهاست که معما»یی برای دانشمندان بودهاند. او افزود: «اکولوژی آنها با هیچ یک از جمعیتهای شناخته شده نهنگ هومبک دیگر مشابه نیست.»
در حالی که شواهد قبلی بر اساس الگوهای مهاجرت و آواز این نهنگها بود، نهنگهای خالی عربی در همان نواحی جفتگیری و تغذیه میکنند و در آبهای گرمسیری و نیمه گرمسیری در طول سال باقی میمانند. همچنین مشخص شده است که این نهنگها از نظر ژنتیکی به نهنگهای هومبک که قبلاً در شط العرب در سواحل عراق یافت میشدند، نزدیک هستند.
با این حال، انزوا این جمعیت آنها را به شدت آسیبپذیر کرده است. محققان اعلام کردند که این جمعیت کوچک است و هیچ نشانهای از افزایش در دو دهه گذشته وجود ندارد و بر لزوم تلاشهای بیشتر برای مدیریت تهدیدات تأکید کردند. نهنگهای خالی عربی با خطراتی نظیر گرهخوردن در تجهیزات ماهیگیری، برخورد با کشتیها، سر و صدای زیر آب و آلودگی مواجه هستند و همچنین فشارهای طبیعی مانند بیماری نیز آنها را تهدید میکند. تغییرات ناشی از اقلیم در بارشهای موسمی و جریانات اقیانوسی نیز ممکن است بر دسترسی به ساردین و دیگر طعمهها تأثیر بگذارد.
عیدا الجبری از اداره محیط زیست عمان گفت که آنها به یافتهها پاسخ خواهند داد تا به فشارهایی که این نهنگها با آن مواجهاند، رسیدگی کنند. او اظهار داشت: «این شواهد به ما کمک میکند تا از درک علمی به سمت اقدام حفاظتی عملی حرکت کنیم.»
تحقیقات در مورد نهنگهای هومبک در عمان ۲۵ سال پیش آغاز شد و بر اساس پیشرفتهای قابل توجه در فناوری تحقیقاتی قرار دارد. سعاد ال هارثی، نویسنده همکار و مدیر اجرایی ESO، گفت: «آنچه که با نظرسنجیهای قایقهای کوچک برای عکاسی از نهنگها و جمعآوری نمونههای بافت کوچک آغاز شد، اکنون به برنامهای گستردهتر شامل ردیابی ماهوارهای، پایش صوتی، ارزیابی سلامت و دیگر تکنیکها تبدیل شده است.»
بیشتر بخوانید: فشار بر دولتها و سرمایهگذاران برای تحقق اهداف جهانی آب تا ۲۰۳۰ · رابطه دیابت نوع ۲ و افزایش خطر ابتلا به سرطان در زنان
