روابط خلیج فارس با ایران در سالهای اخیر با چالشهای متعددی روبرو بوده که به ویژه ناشی از برنامه هستهای ایران، موشکهای بالستیک و ارتباطات آن با گروههای مسلح در منطقه است. هدف اصلی در این زمینه، جلوگیری از تبدیل رقابت به جنگهای علنی و حفظ ثبات در منطقه بوده است.
چالشهای امنیتی و رویکرد pragmatic
چالشهایی که خلیج فارس با آنها مواجه است، همواره شناخته شدهاند. برنامه هستهای ایران و تهدیدات نظامی آن، محاسبات امنیتی کشورهای خلیج فارس را تحت تأثیر قرار داده است. در این راستا، کشورهای خلیج فارس به طور قابل توجهی در دفاعهای خود سرمایهگذاری کرده و در عین حال کانالهای ارتباطی با تهران را حفظ کردهاند. تجارت نیز در مواردی که شرایط سیاسی اجازه میدهد، ادامه یافته است.
بیشتر بخوانید: دولت ترامپ از تهدید ایران خبر داد و از مذاکرات جدید رونمایی کرد
اما جنگهای اخیر نشان داده است که این آرایش بسیار آسیبپذیر است. با ورود موشکها و پهپادها به کشورهای خلیج فارس و تحمیل تنشها بر جریانهای تجاری و انرژی، مدیریت چالشهای ایران از طریق بازدارندگی و کاهش تنش به تنهایی دشوارتر شده است.
ضرورت جداسازی مسائل اقتصادی و نظامی
یکی از ضعفهای سیاستهای قبلی، تمایل به وجود یک «استراتژی ایران» واحد بود که به اشتباه فرض میکرد روابط با ایران یک مشکل واحد است و نیاز به یک پاسخ مشخص دارد. در واقع، ایران به طور متفاوتی در مسائل مختلف ظاهر میشود: به عنوان یک قدرت نظامی، یک بازیگر هستهای و یک همسایه دائمی که به خلیج متصل است. این مسائل نمیتوانند به یک شکل مدیریت شوند.
در حالی که دفاع هوایی میتواند یک موشک را متوقف کند، اما نمیتواند آینده ناوبری در تنگه هرمز را تعیین کند. روابط اقتصادی نمیتوانند یک حمله را بازدارند و گفتگوها ممکن است شانسهای اشتباه محاسباتی را کاهش دهند، اما نمیتوانند جایگزین آمادگی نظامی شوند. بنابراین، مرحله بعدی سیاستهای خلیج فارس نیاز به گزینش بیشتر دارد: برخی حوزهها باید مستحکمتر باشند و در حوزههای دیگر باید بازتر عمل شود.
هدف از این رویکرد، بازسازی روابط به منظور جلوگیری از فراگیر شدن یک اختلاف به سایر زمینهها است. تنشهای نظامی ممکن است جدی باقی بمانند، در حالی که کانالهای سیاسی باز بمانند. ترتیبات دریایی همچنان میتوانند بحث شوند حتی اگر اختلافات در زمینه موشکها و گروههای مسلح حل نشده باقی بمانند.
بیشتر بخوانید: دونالد ترامپ خواستار تغییر رویکرد جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای است · پزشکیان خواستار صلح پایدار و پایان سرکوب فرامرزی شد
