عراق در حال تلاش برای بازپسگیری حاکمیت خود و پایان دادن به حضور نظامی ایالات متحده است. با این حال، سوالات زیادی در مورد زمان مناسب برای این خروج و آمادگی کشور برای مراحل بعدی وجود دارد.
تغییر در مأموریت نیروهای خارجی
عراق سالهاست که خواستار پایان حضور نظامی ایالات متحده بوده است. مأموریت ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده به طور قابل توجهی از زمانی که داعش بخشهای وسیعی از کشور و سوریه را کنترل میکرد تغییر کرده است. بغداد حق دارد که بخواهد کنترل امنیت خود را بازپس بگیرد. اما خروج نیروهای خارجی به معنای حل مشکلات امنیتی عراق نیست؛ بلکه تنها نحوه مدیریت این مشکلات تغییر میکند.
بیشتر بخوانید: ایران تهدید به حملات جدید میکند و منتظر پاسخ آمریکا به طرح هرمز است
چالشهای امنیتی پس از خروج نیروها
داعش هنوز تهدیدی برای عراق محسوب میشود، حتی اگر به اندازه گذشته قوی نباشد. دولت عراق همچنان در تلاش است تا گروههای مسلح را تحت کنترل بیشتری قرار دهد. مهلت تعیین شده برای این کار نیز قرار بود امروز باشد، اما نخستوزیر علی الزیدی اعلام کرده است که انتظار دارد این فرایند تا ماه ژوئن سال آینده به پایان برسد.
ایران در دو دهه گذشته نفوذ سیاسی و نظامی قابل توجهی در عراق ایجاد کرده است که به سادگی با خروج نیروهای آمریکایی ناپدید نخواهد شد. خطر در این نیست که عراق به طور ناگهانی تحت نفوذ منافع ایرانی قرار گیرد، بلکه چالش واقعی این است که آیا بغداد میتواند به اندازه کافی به تقویت دولت خود پرداخته و از پر شدن فضای خالی باقیمانده از خروج آمریکاییها جلوگیری کند.
خروج نیروهای آمریکایی به معنای پایان مشارکت آمریکا در عراق نیست. مقامات آمریکایی مرحله بعدی را به عنوان یک رابطه دوجانبه وسیعتر شامل همکاریهای دفاعی و اقتصادی توصیف کردهاند. آقای الزیدی روابط خوبی با رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، دارد و دو رئیسجمهور از زمان تصدی الزیدی به عنوان نخستوزیر در ماه مه، دو بار دیدار کردهاند.
تأثیر بر کردستان و چالشهای داخلی
منطقه کردستان نیز با مشکلات مشابهی مواجه است. برای کردها، کاهش نقش آمریکاییها تنها یک سوال در مورد ترک دوباره واشنگتن نیست، بلکه سوال مهمتر این است که آیا رهبران سیاسی کرد به اندازه کافی برای آمادگی در یک محیط امنیتی که به یکدیگر وابستهتر خواهند بود، اقدام کردهاند. پیشرفتهایی در زمینههایی مانند وحدت پیشمرگهها صورت گرفته است، اما اختلافات بین دو حزب اصلی حاکم، حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان، همچنان یک ضعف بنیادین باقی مانده است.
در ماه آینده، دو سال از برگزاری انتخابات پارلمانی در منطقه کردستان میگذرد و هنوز دولت جدیدی تشکیل نشده است. این بنبست به دلیل اختلافات بین دو حزب، به بغداد این امکان را میدهد که در هر اختلاف یا مذاکره با اربیل برتری داشته باشد.
همچنین، با فشار بغداد برای دستیابی به انحصار بیشتر بر قدرت مسلح، تمایز بین نیروهای امنیتی فدرال و منطقهای ممکن است به سوالی جنجالی تبدیل شود. برخی از گروههای نزدیک به ایران در حال حاضر استدلال کردهاند که باید پیشمرگهها تحت فرماندهی نظامی قرار گیرند تا بخشی از همان فرایند باشد که سایر گروههای مسلح را به کنترل دولت ملزم میکند.
این تقسیمات داخلی کردها زمانی که مشارکت نظامی آمریکا کاهش مییابد، اهمیت بیشتری پیدا میکند، به ویژه بدون سیستمهای دفاعی برای حفاظت در برابر حملات ایران یا گروههای شبهنظامی عراقی. پاسخ نمیتواند تنها این باشد که از ایالات متحده خواسته شود که بماند. برعکس، خروج نیروهای آمریکایی وحدت کردها را بیشتر ضروری میسازد.
پایان حضور نظامی خارجی نباید بر اساس سرعت خروج نیروها اندازهگیری شود، بلکه بر اساس اقداماتی که دولت عراق میتواند پس از خروج آنها انجام دهد. آیا عراق قادر به جلوگیری از بازگشت و تجدید قوا داعش است؟ آیا گروههای مسلح تحت کنترل دولت قرار خواهند گرفت، به ویژه اکنون که دلیل وجود آنها از بین رفته است؟ آیا میتواند رابطه خود با ایران را مدیریت کند بدون اینکه نفوذ ایرانیها حتی بیشتر گسترش یابد؟ اینها سوالاتی هستند که تعیین میکنند خروج نیروهای آمریکایی چه معنایی خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: بازار نفت | الگوی باجگیری رسانهای پیرامون سعید اگنجی و کامبیز غفوری؛ پیوند با تراستیها و وزارت اطلاعات روی میز پاسخگویی · اظهارات نخستوزیر پاکستان دربارهٔ خطوط قرمز در مکه و مدینه
