مجمع جهانی اقتصاد (WEF) در آخرین گزارش خود از تهدیدهای اقتصادی ناشی از درگیریهای خاورمیانه و اروپا خبر داد و اعلام کرد که این تهدیدها به مراتب بیشتر از نگرانیهای مربوط به حبابهای دارایی و اختلالات تجاری هستند.
عواقب جنگ در خاورمیانه
جنگ در خاورمیانه که اکنون به ماه هفتم خود رسیده است، نگرانیهای خاصی را ایجاد کرده و میتواند در ۱۲ ماه آینده عواقب اقتصادی جدی به همراه داشته باشد. طبق نظرسنجی از اقتصاددانان ارشد، ۹۷ درصد از آنها معتقدند که ادامه حملات ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز وضعیت را وخیمتر خواهد کرد. در اواخر مردادماه، تهران تهدید به حمله به ۴۶ کشتی تجاری کرد که مسیر تنگه هرمز را طی میکردند، جایی که معمولاً حدود یکپنجم عرضه نفت و گاز جهانی از آن عبور میکند.
بیشتر بخوانید: افزایش ۲.۳ درصدی پروازهای تجاری در اتحادیه اروپا در اوت ۲۰۲۶
کاهش ترافیک دریایی و پیامدهای آن
تعداد کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند به پایینترین سطح خود از زمان آغاز درگیریها رسیده است و این امر میتواند عواقب مستقیم و جدی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد. گزارش مجمع جهانی اقتصاد در خصوص چشمانداز اقتصاد جهانی در سپتامبر، اشاره به کاهش ترافیک دریایی و تأثیر آن بر صادرات انرژی و کالاها دارد.
در کنار این موضوع، درگیریهای در دریای سیاه میان اوکراین و روسیه نیز میتواند صادرات غلات از دو تأمینکننده بزرگ جهانی را مختل کند و به کاهش ۱۷ درصدی صادرات غلات جهانی در سال جاری منجر شود. اثرات جانبی مستقیم این درگیریها، بهویژه تأثیر جنگ آمریکا و ایران بر تجارت انرژی و کالاهای جهانی، بسیار بیشتر از هر تهدید بالقوه دیگری برای رشد اقتصادی است.
اکنون ۵۸ درصد از اقتصاددانان به اصلاح قیمتهای دارایی به عنوان یک تهدید اصلی اشاره کردهاند و ۴۲ درصد نیز محدودیتهای تجاری و سرمایهگذاری را بزرگترین تهدید میدانند. همچنین، ۳۹ درصد از پاسخدهندگان به شوکهای انرژی ناشی از جنگ اشاره کردهاند و ۱۷ درصد به اختلالات زنجیره تأمین.
چشمانداز اقتصاد خاورمیانه
گرچه منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا همچنان یکی از آسیبپذیرترین مناطق از نظر توانایی برای مقابله با شوکهای آینده است، اما چشمانداز اقتصادی این منطقه نسبت به نظرسنجی ماه مه بهبود یافته است. حدود ۵۷ درصد از اقتصاددانان ارشد اکنون انتظار رشد متوسط یا قویتری در ۱۲ ماه آینده دارند، در حالی که فقط ۱۲ درصد به رشد متوسط در ماه مه امید داشتند. با این حال، ۴۲ درصد از آنها هنوز انتظار رشد ضعیف را دارند.
درگیریهای ایران و آمریکا که از ۲۸ فوریه آغاز شد، منجر به حملات گسترده به همسایگان عرب ایران و بسته شدن تنگه هرمز شده است. بخشهای مهمی چون مهماننوازی، هواپیمایی و گردشگری بیشترین آسیب را از این درگیریها دیدهاند. با وجود چندین دور مذاکرات میانجیگری شده، آمریکا و ایران هنوز به توافق صلح یا سازوکاری برای بازگشایی تنگه دست نیافتهاند.
صندوق بینالمللی پول پیشبینی خود از رشد اقتصادی خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ را به ۰.۷ درصد کاهش داده است که نسبت به پیشبینی آوریل ۱.۲ واحد درصد افت داشته است. در گزارش چشمانداز اقتصادی جهانی خود در ماه ژوئیه، این صندوق انتظار دارد رشد به ۶.۵ درصد در سال ۲۰۲۷ برسد، که ۱.۹ واحد درصد بیشتر از ارزیابی قبلی است.
نرخ بیکاری و تورم
گزارش مجمع جهانی اقتصاد همچنین به نرخ بیکاری اشاره میکند که ۶۳ درصد از پاسخدهندگان انتظار تغییر در آن را ندارند و ۲۲ درصد انتظار افزایش بیکاری را دارند. این بهبود در پیشبینیها نشاندهنده انتظارات از تثبیت وضعیت اقتصادی است، نه بازگشت کامل به وضعیت پیش از درگیریها.
انتظارات از تورم نیز در خاورمیانه بهطور قابلتوجهی از نظرسنجی ماه مه کاهش یافته است. حدود ۶۲ درصد از پاسخدهندگان انتظار تورم متوسط و ۲۷ درصد انتظار تورم بالا یا بسیار بالا را در ۱۲ ماه آینده دارند. این در حالی است که در ماه مه، ۵۵ درصد انتظار تورم بالا یا بسیار بالا را داشتند. فشارهای قیمتی در سطح منطقه بسیار نامتوازن است و در حالی که قیمتهای مصرفکننده در مراکش در ژوئیه ۰.۶ درصد کاهش یافته، ایران در مرداد ماه تورم نقطهای ۸۴.۴ درصدی را تجربه کرده است. این وضعیت نشاندهنده تأثیرات نامتوازن فشارهای منطقهای بر اقتصادهاست.
بیشتر بخوانید: تقویت مالی امارات و عمان با افزایش قیمت نفت · نحوه تحلیل اعلامیههای بانک مرکزی
